شایعه معلول است علت را بیابید…

افراد جامعه به طور کلی و کارکنان سازمان به طور اخص خبری را می پسندند که برای آنها جذابیت بیشتری داشته باشد، در چنین هنگامی نه تنها کمتر دست به تجزیه و تحلیل خبری می زنند، بلکه اراده خود را گاهی کاملا به دست دیگران می سپارند. در چنین شرایطی، شایعه بروز یافته و به سرعت گسترش می یابد.

در وضعیت فعلی سازمانهای آغشته و آکنده از شایعاتی هستند که در حوزه های مختلف بروز و شیوع پیدا می کنند. اغلب مدیران از این وضعیت نگران هستند ولی گویا فقط نگران هستند و خود را در موقعیتی نمی بینند که جلوی بروز و شیوع آنرا بگیرند. آنچه در ادامه سعی می کنم به صورت خلاصه وار ذکر کنم برخی از عوامل زمینه ساز و تقویت کننده ای است که بروز و شیوع شایعه را دامن می زند. این عوامل می توانند به عنوان زمینه ساز گسترش هر چه بیشتر شایعات در سازمان ها محسوب گردند.

sha

اولین عامل فرهنگ سازمانی: فرهنگ سازمانی مجموعه ارزشهای توافق شده ای است که نشان می دهد کارکنان چه کارهایی می توانند انجام دهند و چگونه باید این کارها را انجام دهند. شایعه را در دسته رفتارهای ضد شهروندی سازمانی دسته بندی می کنند و یکی از مهمترین عوامل در تعیین اینگونه رفتارها، همان فرهنگ سازمانی است. بخش عمده از فرهنگ سازمانی، نشات گرفته از فرهنگ تیم مدیریت عالی است. شاید بتوان به حدیث الناس علی دین ملوکهم اشاره کرد. اینگونه جمع بندی می کنم که فرهنگ یکی از مهمترین عوامل زمینه ساز در شکل گیری شایعه است و اینکه یکی از مهمترین عوامل در شکل گیری فرهنگ هم، تیم مدیریت عالی سازمان است.

عامل دوم را می توان بحث عدالت سازمانی دانست. عدالت را در حالت کلی به دو دسته توزیعی و رویه ای تقسیم می کنند. عدالت توزیعی به شیوه توزیع منابع اشاره دارد و عدالت رویه ای، به شیوه تعامل تیم مدیریتی سازمان با دسته ها و گونه های مختلف افراد که تحت عناوین مختلف اعم از ساعتی ‌قراردادی پیمانی و رسمی در سازمان فعالیت می کنند. هم عدالت توزیعی و عدالت رویه ای، تاثیر به سزایی در شکل گیری رفتار های ضد شهروندی در سازمان از جمله بروز شایعات دارد و به نوعی مهمترین تقویت کننده برای آن محسوب می شود. آیا وقت آن نرسیده که بررسی کنیم عدالت از دو بعد مطرح شده در سازمان هم اکنون در چه وضعیت است؟ چهار گونه کارمندی که ذکر شد که تقریبا همگی به یک سهم در موفقیت و شکست سازمان سهیم شده اند، آیا از وضعیت مشابهی برخوردار هستند؟

استرس شغلی را تحت عنوان عامل سوم می توان بیان کرد. مطابق نظر اندیشمندان این حوزه، استرس شغلی فرد بر حسب نحوه ادراک او از محیط کاری و عواملی که اورا تحت فشار قرار می دهند تعریف می شود. به عنوان مثال تعارض بین امکانات و خواسته هایی که از افراد می شود تنش زا و استراس زاست. سازمانها هم اکنون به نحوی شده، که هر روز آیین نامه و دستور العمل جدیدی رو نمایی می شود. به نوعی می توان تمامی شاخص های بحران را وضعیت موجود سازمان رؤیت کرد. آیا همه این عوامل کافی نیست تا یک محیط کار استرس زا را برای همکاران خود در سازمان ایجاد کنیم؟

فقدان شفافیت در سیستم: چهارمین عاملی است که می توان در این خصوص بیان کرد. هرچه درون سیستم جریان اطلاعات آزادتر، ارتباطات سریعتر و هرچه شفافیت بیشتر باشد، میزان و احتمال بروز شایعه نیز به شدت کاهش می یابد. ارزیابی شما از وضعیت سازمان خود در خصوص شاخص شفافیت به چه صورتی است؟ تصور بنده این است که حداقل شفافیت و حداکثر ابهام در این خصوص در وضعیت فعلی وجود دارد.

مشکلات سیستم منابع انسانی را می توان به عنوان عامل پنجم اشاره کرد. اگر یک نظام جبران خدمات به نحوی طراحی شده باشد که حد قابل قبولی از عقلانیت و منطق درون آن حاکم باشد، چه دلیلی دارد همکاری از نمره ارزیابی عملکرد همکار کناری خود آگاهی نداشته باشد. چه دلیلی دارد همکاران از میزان پاداش، حق الزحمه و هر مسئله مالی از یکدیگر خبر نداشته باشند. می دانیم که هم اکنون در اغلب شرکتهای پیشرو هر ساله لیست پاداش های دریافتی افراد از تیم مدیریت عالی و هیات مدیره تا جزء ترین کارمند منتشر می شود. بنده که سالهاست در حوزه منابع انسانی به صورت حرفه ای فعالیت می کنم تا کنون چنین توصیه ای ندیده ام که اطلاعات منابع انسانی اعم از دریافتی ها، نمرات و امتیازات ارزیابی عملکرد و غیره سطحی از محرمانگی داشته باشد.

کلام آخر

شایعه خزنده، تند، سریع و شناور است. ممکن است بتوان با شناسایی علل و عوامل ایجاد کننده جلوی شروع آنرا گرفت ولی قطعا اگر شروع شد، نمی توان جلوی شیوع آنرا گرفت.

اگر به مباحث مطرح شده و سایر تجارب مرتبط با شایعه نگاهی بیندازیم متوجه می شویم، شایعه یک معلول است. همگی روی آثار مخرب شایعه اتفاق نظر داریم ولی فرهنگ سازمانی، عدالت سازمانی، سطح استرس و تنش موجود در محیط کار، میزان شفافیت سیستم و نظام های منابع انسانی که از مهمترین عوامل و علل ایجاد کننده بستر مورد نیاز برای بروز شایعه هستند، هم اکنون در چه وضعیتی هستند؟ چه شده است که امروز به این حد از شایعات رسیده ایم؟

علل و چراها را در یابیم معلول ها خود به خود حذف می شوند.

بد نیست به چند بیتی از اشعار ناصر خسرو اشاره کنیم.

گفتم که مرا نفس ضعیف است و نژند است//منگر به درشتی‌ی تن وین گونه‌ی احمر

دارو نخورم هرگز بی حجت و برهان//وز درد نیندیشم و ننیوشم منکر

گفتا مبر انده که من اینجای طبیبم//بر من بکن آن علت مشروح و مفسر

از اول و آخرش بپرسیدم آنگاه//وز علت تدبیر که هست اصل مدبر

وز جنس بپرسیدم وز صنعت و صورت//وز قادر پرسیدم و تقدیر مقدر

پایدار باشید.

اگر مفید بود با دوستان خود به اشتراک بگذارید.

2 دیدگاه دربارهٔ «شایعه معلول است علت را بیابید…»

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *